لزوم بررسی شبهات در مهدویت

لزوم بررسی شبهات در مهدویت

نویسنده:الهام پولادیشبهه در لغت در معانی شباهت و همانندی به کار رفته است، اما در علم کلام، به استدلالی اعتقادی گفته می‌شود که با اختلاط یا ایجاد مشابهت میان حق و باطل یا صحیح و غلط، تشخیص حق را دشوار می‌کند و خواسته یا ناخواسته باورهای اعتقادی یک مذهب را به چالش می‌کشد. از طرفی یکی از مهمترین عوامل فساد ایمان و موانع شکل گیری عمل صالح، وجود شبهه است که می تواند باعث شکل گیری کفر عملی یا نظری گردد. همچنین باید به این نکته دقت کرد که شبهه به معنای پرسش داشتن نیست. پرسش و شبهه از نظر اهداف، انگیزه‌ها، نتایج و همچنین راهبردهای واکنش به آن متفاوتند.حضرت علی(ع) می فرمایند:بُنِی الْکفْرُ عَلَی أَرْبَعِ دَعَائِمَ الْفِسْقِ وَ الْغُلُوِّ وَ الشَّک وَ الشُّبْهَةِزیربنای کفر چهار چیز است. فسق و فجور، سرکشی، شک و شبهه.خداوند در آیات ۱۰۹ و ۱۱۰ سوره توبه درباره مسجد ضرار، شک و شبهه را زیربنای جریان کفر معرفی می کند و همین بنیان موجب تداوم شک و شبهه در دل منافقان و کافران بوده است.حضرت علی در روایتی بسیار مهم در رابطه با شبهه می فرمایند: «شبهه را بدین دلیل شبهه نامیدند که مانند حق است. پس دوستان خداوند در این موارد از روشنایى یقین بهره برند و راهبر آنها راه راست است و دشمنان خداوند را گمراهى به شبهه ها مى خواند و راهبر آنها کورى است.»پاسخ دادن به شبهات امری کاملا منطقی به نظر می‌رسد. چرا که شبهه چنان فضای ذهنی عمومی را غبارآلود می‌کند که زمینه پیدایش فتنه بر روی زمین را به وجود می‌آورد. اما با بررسی سیره ائمه در می‌یابیم که نوع برخورد ائمه با شبهه افکنان متفاوت بوده است. ایشان در حالیکه در بدترین شرایط هم از پرسیده شدن سوالات استقبال می‌کرده‌اند، اما در مواجهه‌شان با شبهه‌افکنان با اینکه در برخی مواقع با آرامی و با کلام روشن‌کننده برخورد می‌کردند، اما برخورد آنها در برخی مواقع با واکنشهای شدید همراه بوده است! از همین قرینه می‌توانیم متفاوت بودن سوال و شبهه را نیز در نزد ائمه دربیابیم. مثلا در مورد اختلاف بین امت بعد از رحلت حضرت رسول، امیرالمومنین(ع) بارها و بارها و در موارد مختلفی به پاسخگویی به سوال کنندگان پرداخته و در مواردی به آسیب‌شناسی آن واقعه پرداخته است اما وقتی همین مسئله از طرف یک یهودی مطرح می‌شود، حضرت در واکنشی تهاجمی می‌فرمایند: ما درباره آنچه از او رسیده اختلاف کردیم، نه در خود او. اما شما یهودیان، هنوز پاهایتان پس از نجات از دریای نیل خشک نشده بود که به پیامبرتان گفتید برای ما خدایی قدار بده، چنان که بت پرستان خدایی دارند.می‌توان به صورت کلی تفاوت سوال با شبهه را در غرض سوال کننده یا شبهه انداز جستجو کرد. سوال برای رسیدن به حقیقت پرسیده می‌شوند، اما شبهات با نیت پوشاندن حق و غالبا با استفاده از ترفندهای مغالطه. برخی از مهمترین انواع مغالطات از این قرار است: بزرگ نمایی، کوچک نمایی، نقل قول ناقص، تمثیل نابه جا، توسل به جهل مخاطب، طلب برهان از دیگران به جای پاسخ‌دهی، توسل به کلمات ارزشی، مغالطه از جهت شکل ادای الفاظ و …پاسخگویی به شبهات تا حدی مهم و ضروری است که شهید مطهری در تعریف خود از علم کلام، بر سه محور توضیح و تبیین عقاید، استدلال برای اثبات عقاید و دفاع از عقاید با پاسخگویی به شبهات تاکید می‌کند.به همین دلیل، بر آن شدیم تا در هر شماره از نشریه مشتاق، بخشی ثابت برای پاسخگویی به شبهات داشته باشیم. باشد که بتوانیم در حد وسع خود از به هم آمیخته شدن حق و باطل اندکی بکاهیم.منابع:درآمدی بر چیستی شبهه در علم کلام از سید مهدی علیزاده موسویبایسته‌های شبهه‌پژوهی و شبهه‌شناسی از محمدرضا کدخدایی

Author: admin

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *