شورای رقابت و بازار خودرو

شورای رقابت و بازار خودرو

گربه‌­ای در معبدی مزاحم تمرکز راهبان می‌­شد، استاد بزرگ دستور داد گربه را قبل از مراسم مراقبه به درخت ببندند. این کار سال­‌ها ادامه پیدا کرد و به عادت راهبان تبدیل شد. بعد از درگذشت استاد بزرگ، عادت بستن گربه به درخت قبل از مراقبه، به بخشی از اصول مراسم راهبان تبدیل شد و حتی استاد بزرگ دیگری رساله‌­ای در باب اهمیت بستن گربه به درخت نوشت. بسیاری پیش‌­فرض­‌های فکری و رفتاری انسان‌ها همچون عادت بستن گربه قبل از مراسم مراقبه در معبد هستند. گاهی راه حلی کوتاه مدت چنان به عادت تبدیل می­‌شود که فراموش می­‌کنیم حکمت و دلیل آن اقدام چه بوده‌است و بدتر از آن، هنگامی که راه حل کوتاه مدت تا حدودی پاسخگوی نیازمان است و اجرای آن از فوریت و اضطرار بحران می‌کاهد، پذیرش و عادت به آن، ما را از جستجوی راه حل بلند مدت باز می‌­دارد. شورای رقابت در راستای اجرای فصل نهم اصل ۴۴ قانون اساسی که در مورد تسهیل رقابت و منع انحصار است، ایجاد شده‌است. این شورا در سال ۱۳۸۸ اولین جلسه خود را برگزار کرد و بعد از مدت کوتاهی با تشخیص انحصاری بودن بازار خودرو، به صورت جدی وارد موضوع قیمت­‌گذاری خودرو شد. در این مدت اکثر خبرهای موثر مربوط به بازار خودرو در مورد مذاکرات و جلسات شورای رقابت و چانه‌­زنی­‌های خودروسازان با شورای رقابت بر سر قیمت­‌گذاری محصولاتشان بوده‌­است. به نظر می‌رسد اکنون عبور از سد شورای رقابت یکی از جدی‌­ترین موانع خودروسازان ایرانی محسوب‌می­‌شود.در حالیکه حدود ۲۰ عرضه ­کننده در بازار خودرو ایران وجود دارند و محصولات بسیاری شرکت­‌های مطرح آسیایی و اروپایی در بازار خودرو ایران به فروش می‌­رسند، به دلیل موانع گمرکی و مالیاتی پیش­ روی خودروهای وارداتی، بجز خودروهای چینی، هیچ خودرو خارجی با قیمت زیر ۱۰۰ میلیون تومان در بازار خودرو ایران وجود ندارد. این بدان معناست که تقریبا تمام سهم بازار خودروهای زیر ۱۰۰ میلیون تومان متعلق به دو خودروساز بزرگ کشور است. خودروسازانی که با توافق بر سر بازه­‌های قیمتی، از رقابت با همدیگر هم اجتناب می­‌کنند و با تقسیم بازار بین خودشان، بازاری کاملا انحصاری ایجاد کرده‌اند. در علم اقتصاد بازارها از منظر وضعیت رقابت در وضعیتی بین رقابت کامل و انحصار کامل قرار دارند. هر چه وضعیت بازاری به وضعیت رقابت کامل نزدیک­‌تر باشد، مصرف کنندگان کالاهایی با کیفیت بالاتر و قیمت بهتر دریافت خواهند کرد و هر چه وضعیت بازاری به سمت وضعیت انحصارکامل نزدیک‌­تر باشد، عرضه­ کنندگان محصولاتی با کیفیت پایین­‌تر و تنوع کم­تر به بازار عرضه خواهند کرد و سود بالاتر و قدرت قیمت­‌گذاری بیشتری خواهند داشت.بخش عمده خریداران در بازار خودروهای ارزان قیمت طبقه متوسط جامعه هستند. این بخش از جامعه در چند سال اخیر به واسطه تورم­‌های نسبتا بالای سالانه و همچنین وضعیت رکود اقتصادی کشور، قدرت خریدشان کاهش یافته‌است. در نتیجه تقاضای خرید خودرو در این بخش بازار به نسبت سا­ل‌های قبل کمتر شده‌است. خودرو کالایی با کشش قیمتی الاستیک است و این به این معنی است که با یک درصد افزایش قیمت آن، تقاضای خرید خودرو بیش از یک درصد کاهش می‌­یابد. در صورت عدم مداخله شورای رقابت در قیمت­‌گذاری خودرو، بدترین سناریو پیش­ روی مردم و صنعت خودروسازی ایران افزایش قیمت­‌ها به صورت غیرمنطقی می‌­بود. در صورتی که افزایش قیمت خارج از توان خریدار انجام می­‌شد، با توجه به کشش قیمتی الاستیک خودرو، واکنش بخش قابل توجهی از خریداران به صورت عدم خرید و روی آوردن به کالاهای جایگزین چون خودروهای دست دوم یا حمل و نقل عمومی می­‌بود. این بدان معناست که مداخله شورای رقابت در عمل به امتداد وضعیت نابسامان ساختار صنعت خودرو کمک کرده‌است و در صورتی که قیمت­‌ها در حاشیه بازار مشخص می­‌شدند و بازار هم از وضعیت انحصار در می‌­آمد، خودروسازان و تصمیم‌­گیران اقتصادی کشور باید زمانی در گذشته دور، فکری اساسی برای وضعیت صنعت خودرو کشور انجام می‌­دادند.صنعت خودرو بیش از یکصد و بیست سال قدمت دارد، در این زمان طولانی شرکت­‌های زیادی از کشورهای مختلف وارد این صنعت شده‌اند، محصول طراحی کرده‌اند، فروخته‌اند، صادر کرده‌اند، سهم از بازارهای جهانی گرفته‌اند و تجربه کسب ­کرده‌اند، تجاربی که در دسترس و قابل مطالعه است. خودروسازی صنعت جدید و نوپدیدی محسوب نمی‌­شود و برای موفقیت در آن نیاز به هیچ عمل خارق­ العاده یا توانمندی خارج از دسترس صنعت­گر ایرانی نیست. بحران صنعت خودرو هزینه زیادی به مردم و کشور تحمیل کرده ­است، ابعاد گسترده این هزینه، حل درایتمندانه این بحران را ایجاب می‌کند. به نظر نمی­‌رسد راه­‌های آزموده‌ای چون حمایت بی حد و مرز، قیمت­‌گذاری دستوری، رانت­‌های ارزی و یا در اختیار قراردادن بازار انحصاری با ایجاد موانع گمرکی بر ورود رقبای خارجی، راهگشای خروج از این بحران باشند. تمامی این راه­‌ها در چند دهه اخیر پیموده شده‌اند و خروجی آن‌­ها جز صنعتی ضعیف و بیمار و شرکت‌­هایی عاجز و معلول نبوده ­است، شرکت­‌هایی که با وجود نیم قرن تجربه اکنون در حال از دست دادن بازار انحصاری­ داخل کشور به شرکت­‌های درجه چندم چینی و محصولات بی­ کیفیتشان هستند. شاید بهتر باشد این بار تصمیم­‌گیران کلان اقتصادی سیاستگذاری­‌هایی بر اساس تجارب دیگر کشورها انجام دهند و از مسیرهای پیموده شده و درس­‌های آموخته شده خود و دیگران عبرت بگیرند.شورای رقابت به قصد حمایت از مصرف­ کننده و جلوگیری از سوء استفاده تولیدکننده انحصارگر فعال در بازار انحصاری خودرو وارد موضوع قیمت­‌گذاری در این بازار شده است. بازار خودرو بازاری انحصاری است و در این واقعیت شکی نیست. اما مداخله طولانی مدت شورای رقابت در بازار خودرو، عواقبی در پی داشته و دارد که این عوارض می‌­توانند نتایج مخرب­‌تری به نسبت عدم مداخله داشته باشند. شاید به جای دل­خوش کردن به مداخلات شورای رقابت باید فکری برای ساختار صنعت خودرو انجام داد و به جای پذیرش انحصاری بودن بازار خودرو و کنترل سوء استفاده انحصارگران باید بازار را به سمت رقابتی شدن پیش برد.منتشر شده در روزنامه آرمان مورخ ۱۸ بهمن ۹۳برای دیدن این نوشته در وبسایتم روی این لینک کلیک کنید.برای عضویت در کانال تلگرامم روی این لینک کلیک کنید.

Author: admin

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *