پژو بدون خودرو جدید به ایران می‌آید؟

پژو بدون خودرو جدید به ایران می‌آید؟

بالاخره بعد از بیش از یک سال کشمکش، قرارداد همکاری مجدد ایران‌خودرو و پژو در سفر رئیس‌جمهور روحانی به پاریس امضاء شد. بر اساس این قرارداد، یک شرکت خودروسازی جدید با شراکت پنجاه درصدی دو شرکت ایران‌خودرو و پژو در ایران تاسیس می‌شود. این شرکت در مرحله اول، در نیمه دوم سال ۲۰۱۷، سالانه دویست هزار خودرو در ایران تولید خواهد کرد و طبق گفته‌ها قرار بر این شده است که سی درصد این تولیدات توسط شبکه صادراتی پژو صادر شوند. طرف فرانسوی این قرارداد، شرکت پژو زیر مجموعه گروه خودروسازی پژو-سیتروئن (PSA) است. پژو-سیتروئن قصد دارد تولید سه میلیون دستگاهی خود در سال ۲۰۱۵ را در عرض ده سال و تا سال ۲۰۲۵ به هشت میلیون دستگاه برساند. این گروه شرکت ایران‌خودرو را شریک این مسیر بلندپروازانه می‌بیند و روی بازار ایران و استفاده از ایران خودرو به عنوان پایگاه منطقه‌ای برای صادرات به خاورمیانه و شمال آفریقا حساب بازکرده‌است. مدیران شرکت ایران‌خودرو، طرف دیگر قرارداد، تولید خودروهای جدید و به روز شرکت پژو، سرمایه گذاری مستقیم چهارصد میلیون یورویی برای تاسیس شرکت جدید، انتقال تکنولوژی، تبدیل ایران به پایگاه صادرات منطقه‌ای و تولید خودرو ایرانی بر روی یکی از پلت‌فرم‌های شرکت پژو را مزیت‌های این قرارداد عنوان کرده­‌اند.گروه خودروسازی پژو-سیتروئن با تولید کمتر از سه میلیون دستگاه خودرو در سال ۲۰۱۵، حدود دو و نیم درصد از بازار جهانی تولید خودرو را در اختیار دارد. از این تعداد خودرو تولید شده، حدود یک میلیون و نهصد هزار دستگاه در بازار داخلی اروپا به فروش رسیدند و حدود هفتصد و سی هزار دستگاه در کشور چین تولید و فروخته شدند. سهم این گروه خودروسازی از بازارهای آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی، اقیانوسیه، خاورمیانه، هند و آفریقا حدود سیصد و هفتاد هزار دستگاه است. این‌که یک گروه خودروسازی بزرگ، سهم بسیار کمی از بازار خودرو دنیا دارد و فقط در بخش کوچکی از این بازار، که رقابتی نیست قدرت فروش دارد، یک نشانه است؛ نشانه‌ای که باید قبل از انتخاب این شرکت به عنوان شریک استراتژیک مورد بررسی قرار می‌گرفت. گروه پژو-سیتروئن، بیست و پنج درصد محصولاتش را در بازار چین تولید می‌کند و به فروش می‌رساند، بدون احتساب این خودروها، فقط حدود دوازده درصد از محصولات این شرکت صادر می‌شوند و این خودروساز هیچ سهمی از بازار رقابتی ایالات متحده آمریکا ندارد. در مقام مقایسه، شرکت ژاپنی تویوتا در سال ۲۰۱۵ حدود نه میلیون خودرو تولید کرده‌است که از این تعداد هفت میلیون دستگاه معادل حدود هفتاد و پنج درصد در بازارهای خارجی فروخته شده‌­اند و حدود سی درصد تولیدات این شرکت معادل دو میلیون و هفتصد هزار دستگاه به بازار آمریکای شمالی صادر شده‌اند و این شرکت پانزده درصد از سهم بازار خودرو ایالات متحده آمریکا را به خود اختصاص داده‌است. شرکت نیسان، دیگر خودروساز بزرگ ژاپنی، در سال ۲۰۱۵ حدود پنج میلیون و دویست هزار خودرو تولید کرده‌است که از این تعداد چهار میلیون و هشتصد هزار دستگاه معادل حدود نود درصد در بازارهای خارجی فروخته شده‌­اند و حدود سی درصد تولیدات این شرکت معادل یک و نیم میلیون دستگاه به بازار ایالات متحده آمریکا صادر شده‌اند و هشت درصد از سهم بازار این بازار رقابتی را کسب کرده­‌اند. یکی از اصلی‌ترین مزیت‌های قرارداد جدید استفاده از شبکه صادراتی پژو سیتروئن برای صادرات سی درصد از محصولات تولیدشده در شرکت جدید عنوان شده‌است. اگر گروه پژو سیتروئن نتوانسته‌است خودرویی را به بازاری صادر کند، تولید همان خودرو در ایران مزیتی برای صادرات ایجاد نمی‌کند و این فرض که محصولات تولید شده در ایران، از شبکه‌های صادراتی پژو به بازارهای جهانی صادر خواهندشد، فرضی ساده‌انگارانه به نظر می‌رسد.اکنون که قرارداد همکاری استراتژیک منقعد شده‌است، صحبت از تولید خودروهای پژو ۲۰۸، پژو ۲۰۰۸ و پژو ۳۰۱ است. هر سه این خودروها بر روی پلت‌فرم PSA PF1 طراحی شده­‌اند. خودروهای سواری پژو ۲۰۸ و پژو ۳۰۱ از چهار سال پیش (۲۰۱۲) و خودرو شاسی‌بلند پژو ۲۰۰۸ از سه سال پیش (۲۰۱۳) در خط تولید قرار دارند، بنابراین بر خلاف ادعاهای ایران‌خودرو، قرار نیست محصول جدیدی در ایران تولید شود. اگر چه این خودروها اکنون از خودروهای پر فروش پژو محسوب می‌شوند، اما اگر زمان اجرایی شدن قرارداد فعلی که یک و نیم سال دیگر، یعنی نیمه دوم سال ۲۰۱۷ می‌باشد را در نظر بگیریم، این خودروها نه تنها خودروهای جدید پژو محسوب نمی‌شوند بلکه در واقع قرار است در پایان چرخه عمر محصول به ایران منتقل‌شوند.آزموده را آزمودن خطاست. حدود بیست و پنج سال پیش در سال ۱۳۶۹ با تولید پژو ۴۰۵ در ایران، شرکت ایران‌خودرو و پژو همکاری خود را آغاز کردند. این شرکت جدی‌­ترین حضور را در تاریخ پنجاه ساله صنعت خودرو کشور به عنوان همکار خارجی داشته‌است. طبق تخمین‌ها حدود چهار میلیون خودرو پژو در ایران موجوداست و همه ساله چند صد هزار دستگاه خودرو تحت لیسانس پژو در بازار انحصاری خودرو ایران به فروش رفته‌است و فقط در سال گذشته حدود سیصد و پنجاه هزار خودرو با برند پژو در بازار ایران فروخته شده‌­است. مدیران ایران خودرو یکی از دستاوردهای قرارداد جدید را انتقال دانش و تکنولوژی از پژو عنوان کرده­‌اند، اما مشخص نیست که تفاوت این قرارداد با قراردادهای قبلی در چیست که این قرارداد بر خلاف نتایج ربع قرن همکاری قبلی به انتقال تکنولوژی منجر خواهد شد. هنگامی که ارتباط و همکاری بیست و پنج ساله ایران­ خودرو و پژو را بررسی کنیم، مشاهده می­‌کنیم طرف فرانسوی بازاری انحصاری و فروشی تضمین شده دریافت کرده‌است و در ازاء آن فقط بخشی از توانمندی تولید ماشین­‌های از رده خارج خود را به طرف ایرانی داده‌است. اوج این ارتباط غیر متناسب و وابستگی در خروج سال۱۳۹۱ شرکت پژو از بازار ایران نمایان شد که خط تولید محصولات پژو در شرکت ایران‌خودرو برای حدود یک سال متوقف بود. در مقام مقایسه حاصل و نتیجه همکاری خودروسازان ایرانی با پژو به مراتب از نتیجه تجربه همکاری با خودروسازان آمریکایی در اواخر دهه چهل و دهه پنجاه شمسی کمتر است. در قالب آن همکاری‌­ها محصولاتی چون شورولت نوا، بیوک اسکایلارک و کادیلاک سویل تا اوایل دهه هفتاد شمسی و حدود پانزده سال بعد از خروج شرکای آمریکایی از بازار ایران با کیفیت و شرایط قابل قبول به بازار عرضه می­‌شدند.مزیت دیگر عنوان شده توسط مدیران ایران‌خودرو، تولید خودرو ایرانی بر روی پلت‌فرم پژو است. این که این اقدام چگونه مزیت محسوب می‌شود، خودروهای قبلی ایرانی در بازار چه سرنوشتی پیدا کردند، این خودرو جدید با پلت‌فرم پژو قرار است به چه نیازی در بازار پاسخ بگوید، سرنوشت تحقیق‌ و توسعه‌های پلت‌فرم‌های قبلی چه شد و در صنعتی که خودروسازان بزرگ برای کاهش هزینه‌های خود در پروژه‌ها و مراکز تحقیق و توسعه شریک می‌شوند و خودروهای مشابه تولید می‌­کنند، چرا ایران‌خودرو هنوز مانند ده سال پیش دنبال تولید خودرو ملی و ایرانی است، سوالاتی هستند که مدیران ایران خودرو باید برایشان پاسخ داشته‌باشند.سرمایه‌گذاری چهارصد میلیون یورویی پژو و شراکت پنجاه درصدی در کارخانه جدید نیز از مزیت‌های قرارداد جدید عنوان شده‌اند. تولید محصول در مقصدهای صادراتی و استفاده از پلنت‌های خارجی برای تولید از روندهای استراتژیک بازار جهانی خودرو محسوب می‌شود. اکثر محصولات صادراتی شرکت‌های بزرگ در خارج از کشور اصلی تولید می‌شوند. به عنوان مثال شرکت‌های تویوتا، نیسان، بی ام دابلیو، هوندا، هیوندای، کیا، مرسدس بنز، میتسوبیشی و فولکس واگن بخشی از محصولات صادراتی به ایالات متحده آمریکا را در آمریکا تولید می‌کنند. وضعیت کنونی بازار جهانی خودرو، رقابت شدید و مازاد ظرفیت خودروسازان بزرگ است؛ در این وضعیت شدت رقابت غول‌های خودروسازی به حدی زیاد است که قدرت چانه زنی آن‌ها را کاهش می‌دهد و بسیاری از شرکت‌ها حاضر به سرمایه‌گذاری کامل برای دستیابی به بازارهای جدید هستند. در این شرایط توافق ایرانخودرو و پژو سیتروئن برای ایجاد یک شراکت جدید (Joint Venture) در بازاری با شرایط ایران، شاهکار مذاکره و توافق محسوب نمی‌شود.زمزمه ادامه همکاری ایران‌خودرو و پژو از سال گذشته و با جدی شدن مذاکرات هسته‌ای ایران و نمودار شدن دور نمای لغو تحریم‌ها شدت گرفت. اما این امید به همکاری با جنگ رسانه‌ای و لفظی مدیران دو شرکت به سمت ناامیدی می‌رفت. هنگامی که ایران‌خودرو از شروط ادامه همکاری خود با گروه پژو-سیتروئن می‌گفت و مدیران پژو-سیتروئن در آبان‌ماه تهدید به انتشار متن مذاکرات دو طرف می‌کردند، تغییر مسیر این دشمنی به دوستی و قرارداد استراتژیک، در این زمان کوتاه بسیار بعید به نظر می‌رسید. اینکه چه شد این تهدیدات و دشمنی‌ها در عرض سه ماه به قراردادی استراتژیکی منجر شد، که دارای نتایج نقد و ملموس برای طرف فرانسوی و نتایجی نسیه و وعده‌هایی معوق برای طرف ایرانی است، مسئله‌ای است که باید شفاف شود.اکنون بازار خودرو ایران در وضعیت بحران به سر می‌برد و حجم بازار کاهش یافته‌است. در سال ۲۰۱۱ و قبل از بروز بحران، حدود یک میلیون و ششصد هزار دستگاه خودرو در این بازار فروخته شد. طبق پیش‌بینی‌ها با شروع بهبود اوضاع اقتصادی و صنعتی کشور، حجم بازار خودرو تا دو سال دیگر به حجم بازار سال ۲۰۱۱ یعنی یک میلیون و ششصد هزار دستگاه می‌رسد و با افزایش‌های مداوم فروش سالانه، در سال ۲۰۲۲ ظرفیت بازار خودرو ایران به دو میلیون دستگاه در سال خواهد رسید. قرارداد و شراکت جدید اگر چه موقتا باعث ورود ماشین‌های جدیدتر و با تکنولوژی به‌روزتر به بازار خودرو بدون رقابت و خسته از مدل‌های تکراری ایران می‌شود و احتمالا امید بهبود اوضاع بازار خودرو را در دل مردم زنده خواهدکرد، اما نهایتا نتیجه متفاوتی نسبت به چندین قرارداد امضاء شده و همکاری‌های انجام شده در دهه‌های پیشین با خودروسازان فرانسوی نخواهدداشت. در واقع اکنون با امضای این قرارداد مدیران صنعتی کشور، اقدامات قبلیشان را تکرار کرده‌اند. اقداماتی که به وضعیت امروز بازار خودرو ایران منجر شده‌است. بازار خودرو ایران، در شرایط مازاد ظرفیت تولید خودروسازان بزرگ جهان، بازاری فوق‌­العاده جذاب محسوب می‌­شود و می‌­توان این بازار را با درایت و تدبیر در اختیار شرکت­‌های متقاضی بهتری گذاشت. شرکت­‌هایی چون: تویوتا، نیسان، هوندا، فولکس واگن، مزدا، جنرال موتورز، فورد و کرایسلر که خود منبع اولیه تکنولوژی­‌های جدید هستند، محصولات با کیفیت بالا و با قیمت مناسب تولید می‌کنند، در بازارهای رقابتی حضور فعال و سهم بازار جدی دارند و احتمالا از جنگ جدی مازاد ظرفیت بازار جهانی خودرو به سلامت بیرون می‌­آیند؛ شرکت‌­هایی که حضور آن‌ها در بازار ایران موجب ارتقاء سطح تکنولوژی صنعتی و سطح ارائه سرویس و رضایت مشتریان خواهد شد. برای رسیدن به این وضعیت تغییر رویکرد مدیران و تصمیم گیران صنعتی و اجتناب از تکرار اشتباهات گذشته لازم‌ است. آزموده را آزمودن خطاست.منتشر شده در روزنامه شرق تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۹۴برای دیدن این نوشته در وبسایتم روی این لینک کلیک کنید.برای عضویت در کانال تلگرامم روی این لینک کلیک کنید.

Author: admin

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *