چرا حافظه‌ی ما در برابر شمپانزه اینقدر کوتاه است؟

چرا حافظه‌ی ما در برابر شمپانزه اینقدر کوتاه است؟اکثر ما اگر شماره تلفنی را به حافظه کوتاه مدت‌مان واگذار کنند احتمالاً آن را فراموش می‌کنیم یا لااقل در بازیابی آن چند ثانیه بعد خطا خواهیم داشت. اگر صفحه‌ی مانیتوری روبروی شما باشد و اعداد یک تا نه برای نیم ثانیه در جاهای مختلف صفحه نمایش داده شود چقدر احتمال دارد نه عدد را به ترتیب بدون خطا تا انتها روی صفحه لمس کنید؟صفحه‌ی مانیتوری روبروی شماست و اعداد یک تا نه برای نیم ثانیه در جاهای مختلف صفحه نمایش داده شود چقدر احتمال دارد نه عدد را به ترتیب و بدون خطا تا انتها روی صفحه لمس کنید؟جالب است بدانید که شمپانزه‌ها به راحتی در کمتر از دو ثانیه و تقریباً بدون خطا و زحمت خاصی این تکلیف بینهایت سخت را انجام می‌دهند. این تسک مدل‌های گوناگون دارد، در مدل‌های دیگر انسان چندان بدتر از شمپانزه عمل نمی‌کند اما هرقدر تسک تکیه‌ی بیشتری روی حافظه‌ی فوری ما (ورکینگ مموری) می‌کند تمایز و شکاف بین انسان و پسرعموی تکاملی‌اش شدیدتر می‌شود. طوری که در انتها اختلاف چنان زیاد می‌شود که ما یک‌بار در ده بار درست تکلیف را انجام می‌دهیم و شمپانزه‌ها یک‌بار در ده بار در تکلیف به خطا می‌روند.فیلم‌های عملکرد شمپانزه‌ها هست. بد نیست مشاهده نمایید و شگفت زده شوید. https://www.newscientist.com/article/dn12993-chimps-outperform-humans-at-memory-task/ خب این تفاوت عملکردی عجیب غریب دلیل‌اش چیست (در پرانتز بگوییم این در رابطه با سایر جانوران چندان صدق نمی‌کند. اکثر موجودات حافظه‌ی اپیزودی دارند و بعد از چند ثانیه کامل گذشته را فراموش می‌کنند) با این حال طولانی‌ترین حافظه‌ها برمی‌گردد به دلفین، شمپانزه و فیل، موجوداتی اجتماعی. دلیلش مشخص نیست اما آیا اتفاقی است؟ شاید طی تکامل شناخت پیچیده از مکانی می‌آید که موجود بتواند رفقایش را از دشمنانش تشخیص دهد. با این حال سوال باقی می‌ماند چرا ما در تکایف حافظه‌ی فوری اینقدر از شمپانزه‌ها عقب‌تر هستیم؟یک فرضیه در این رابطه وجود دارد که زیباست اما نیاز به شواهد بسیار زیادی دارد. بیشتر شبیه یک حدس عالمانه‌ است تا نظریه‌ی علمی با قدرت تبیین کننده‌گی. اسم فرضیه ”بده بستان شناختی“ است. جدا از کلیت واضح آن برداشت من اگر بخواهم کماکان با حدس و گمان پیش بروم بر می‌گردد به فشار تکاملی و نبرد برای بقا. اجداد انسان محیط امن جنگل را ترک کردند، حال یا زورشان به دیگر نخستی نمی‌رسید یا تغییرات آب و هوایی محیط زیست را از جنگل به استپ‌های سر سبز تغییر داد.از اینجا به بعد حجم مغز افزایش یافت و انسان به سرعت به ویژگی‌هایی مجهز ‌شد که یک محیط متغیر و دشوار آن را طلب می‌کرد، انواع ابزار سازی، رفته رفته ایستادن روی دو پا و آزاد شدن دو دست برای استفاده از ابزار، تغییر شکل انگشت شست، کشف آتش و پختن غذا، این موضوع باعث ‌شد بخش بسیار انرژی گیر هضم، قبلاً در فرآیند پختن انجام شود و چندین برابر سابق انرژی برای استفاده باقی بماند، طی حدود یک میلیون سال مغز به لحاظ حجم سه برابر شد و بخش اعظم انرژی مواد غذایی را به خود اختصاص داد. و این ابزاری بود که توانست انسان را در سخت‌ترین و متغیرترین دوران‌ها با محیط انطباق دهد.با این حال بزرگ شدن مغز حد و اندازه داشت و به نظر می‌رسید انسان کمی از این حد و اندازه گذر کرده باشد. اندازه‌ی بزرگ سر نوزاد موجب مرگ و میر (و درد) بسیار هم برای کودک و هم مادر شده بود. مغز نیز از تمام حقه‌ها و راهکارهای بزرگ شدن اندازه بدون افزوده شدن به حجم مغز استفاده کرده بود. نمونه‌اش چین و چروک‌های مغز و مخچه است. که سطح یا کورتکس مغز که بخش پراهمیت مغز است را گسترش می‌دهد بدون این‌که به حجم بیافزاید. بدون این راهکار قدیمی مغز ما 5 تا شش برابر بزرگ‌تر از چیزی که هست می‌بود!حقه‌ی دیگر این بود که لایه‌ی خارجی مغز یا کورتکس ضخیم‌تر شود. به جای یک لایه، 6 لایه کورتکس مغز انسان را می‌سازد که هر لایه نورون‌های خاص خود را دارد و قطر این شش لایه به 2 الی 4 میلی‌متر می‌رسد. ضخامت کورتکس مغز انیشتن در برخی نواحی 6 میلی‌متر بود!آنچه مشخص‌ است این است که مغز به حجم و وزنِ اشباع رسیده بود و در زمان کوتاه تکاملی، محیط غیرقابل پیش‌بینی، حیوانات تهدید کننده‌ی بقا و فشار غیرقابل وصفی که او را به پرتگاه انقراض می‌کشاند، مغز چگونه می‌توانست بدون بزرگ شدن بزرگ شود! و ناجی گونه باشد؟!پاسخ اعجاب‌انگیز برای بخش 2 اگر همراه بودید.منابع:https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rspb.2019.0715https://www.abc.net.au/radionational/programs/scienceshow/chimps-have-social-tolerance-and-high-level-cognitive-abilities/4534588https://www.nationalgeographic.com/news/2015/02/150225-dogs-memories-animals-chimpanzees-science-mind-psychology/https://www.nationalgeographic.com/news/2013/8/130806-dolphins-memories-animals-science-longest/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0376635714003027https://carta.anthropogeny.org/glossary/cognitive-trade-hypothesis#:~:text=Definition%3A,life%20occurred%20during%20human%20evolution.

Author: admin

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *