جمله مثبت سیاست مداران به جوانان پیش مرگ

جمله مثبت سیاست مداران به جوانان پیش مرگ

جایی برای دفن انسانیت نتیجه مطالعات جامعه شناسی جوانان اصفهان : دکتر م. بهارلوییاین مطالعه با هدف فهم و توضیح تجربه و معنای جوانان از پدیدۀ تورم انجام شد. در فرایند اجرا، داده‌ها با شیوۀ مصاحبه گردآوری و در چارچوب کدگذاری نظری تحلیل شدند. از این طریق، مفاهیم و معانی مدنظر مشارکت‌‎کنندگان در قالب 7 مقولۀ اصلی جای داده شدند؛ این مقوله‌ها شامل بحران انگیزه، بزرگسالی زودرس، عطش پول، غلتیدن در ابهام و روزمرگی، عادی‌پنداری، قناعت‌‎پیشگی و ناهنجاری تعاملی است.یافته‌های پژوهش دربارۀ دانش و نظریه‌های موجود جامعه‌شناسی، سه مفهوم کلیدی را به ذهن می‌آورند. مفاهیم عادت‌واره، بی‎هنجاری و فرهنگ فقر. به نظر می‌رسد یافته‌ها با این سه مفهوم تفسیر مناسبی خواهند یافت.از دریچۀ مفهوم عادت‌واره می‌توان گفت زندگی در شرایط فشار اقتصادی و به‌طور خاص تورم، سبب شکل‌‎گیری یا برساخت منش یا عادت‌وارۀ معینی در جوانان شده است. ازنظر پژوهشگران، مقوله‌های هفت‌گانۀ برساخته در این مطالعه، منش معینی را شکل می‌دهند. مهم‌ترین مؤلفه‌های تشکیل‌دهندۀ این منش، محوریت پول و زندگی در شرایطی از احساس بی‌هنجاری است. برخی پژوهشگران (Panic, 1978)، از این مفهوم و اثر تورم بر خصلت و عادات مردم با عنوان خصلت رقابتی یاد کرده‌اند؛ شرایطی که در آن پول به‌منزلۀ ارزش مرکزی برای بقای فردی و اجتماعی مطرح است. ارزش پول دراثر تورم در منظومۀ عادت‌وارۀ جوانان طبقۀ پایین تشدید شده است. شاید در اینجا بهتر باشد از ارزش تشدیدشدۀ پول یا عطش پول سخن گفت. تورم اقتصادی بالا و مکرر، نوعی عطش پول در افراد ایجاد کرده است؛ عطشی که براساس آن کنشگران اجتماعی به این نتیجه رسیده‌اند که همۀ مشکلات ازطریق پول برطرف‌شدنی است و پول حلاّل همۀ مسائل تلقی می‌‎شود. ازطرف دیگر، به‌‎دلیل زندگی در میدان پیش‌بینی‌‎ناپذیر شرایط اقتصادی، نوعی احساس سردرگمی، بی‌هنجاری و روزمرگی ازطرف جوانان پذیرفته و برای آنها عادی شده است. در چنین شرایطی، کنشگران اجتماعی به تغییرات مستمر و سیال عادت کرده‌‎اند. زندگی با چنین عادت‌واره‌ای ناهنجاری‌های مختلف ازجمله گسیختگی تعاملات اجتماعی را به‌همراه داشته است. آنها با تجربۀ شرایط میدان اقتصادی همراه با فشار، بحران و تورم یا زیست در میدان فشار اقتصادی و تورم، نوع مشخصی از ذهینت و گرایش‌های رفتاری را در خود ساخته‌اند تا بتوانند با شرایط بحران و فشار روبه‌رو شوند و زندگی خود را مدیریت کنند. همان طور که بوردیو، صاحب‎‌نظر این مفهوم، بیان می‌کند که افراد برای رویارویی با جهانشان، براساس عادت‌واره‌ها – که طرح‌های توصیفی برخورد با جهان را در اختیار فرد می‌گذارند – عمل می‌کنند. جوانان این نسل نیز برای مقابله با زندگی در تورم و برخورد با جهان احاطه‌شده از تورم فزاینده، برطبق عادت‌وارۀ خاصی عمل می‌کنند و به عبارتی، این منش تورمی یا همان عادت‌واره راهنمای عمل و کنش آنان است. منش تورمی این جوانان از مفاهیمی تشکیل شده است که گاه زندگی در این شرایط را برای آنان آسان و گاه اسباب درد و رنج را برایشان فراهم می‌کند. عادت‌وارۀ خاص این جوانان بر عادت به زندگی در ابهام، سردرگمی، بلاتکلیفی، بی‌انگیزگی و حذف فراغت مبتنی است.جوانان مشارکت‎‌کننده در پژوهش احساس می‌کنند در شرایط زندگی روزمره، خود را پیش‌بینی‌ناپذیر، بدون قاعده و هنجار، ابهام، بی‌هدف و سرگردان درک می‌کنند؛ در این حال، پول به مرکز زندگی و گفتگوهای آنها آمده و مادی‌گرایی ناشی از زندگی شهری و صنعتی مدرن را تشدید کرده است. به این شرایط در ادبیات نظری جامعه‌شناسی، آنومی یا بی‌هنجاری گفته می‌شود. جامعه‌شناسان کلاسیک (دورکیم) و معاصر (Messner & Rosenfeld, 1997) بر فشارها و تغییرات سریع اقتصادی در شکل‌گیری بی‌‌هنجاری تأکید کرده‌اند. به عقیدۀ مرتن، آنومی در شرایط وجودنداشتن تناسب بین اهداف و وسیله شکل می‌گیرد (احمدی، 1384؛ محسنی‌‎تبریزی، 1383: 63) که این نوع از بی‌هنجاری در طبقۀ پایین بیش از سایر طبقات احتمال شکل‌گیری دارد. در این وضعیت فشار زیادی برای سعی در موفق‌‎شدن به هر وسیله‌ای، مشروع یا غیرمشروع، وجود دارد (گیدنز، 1386: 141). با نگاهی به نسخه‌های جدیدتر نظریۀ آنومی اجتماعی، می‌توان گفت تجربۀ تورم اقتصادی بیش از هر چیز زمینۀ آنومی نهادی را فراهم می‌‎کند. استیفن مسنر و ریچارد روزنفلد (1997) نظریۀ آنومی نهادی را مطرح کردند و رابطۀ متقابل بین دو جنبه از سازمان اجتماعی، یعنی فرهنگ و ساختار اجتماعی را بررسی کرده‌اند. در این نظریه رابطۀ متقابل میان نهادهای جامعه، ارزش‌های فرهنگی و جرم مطرح شد (Muftic, 2006: 630). مسنر و روزنفلد منابع ساختاری این آنومی را در سرشت اقتصاد بازار سرمایه‌‎داری به‌ویژه در ارتباط بین نهاد اقتصاد و نهادهای غیراقتصادی می‌بینند. آنها معتقدند نهاد اقتصاد نسبت به سایر نهادها (خانواده، آموزش، سیاست) قوی‌تر است و در کارکرد سایر نهادها ایجاد مزاحمت می‌کند. این برتری نهاد اقتصاد در برابر سایر نهادها با خوارشمردن نقش و کارکردهای نهادهای غیراقتصادی، انطباق سایر نهادها با نیازهای اقتصادی و نفوذ هنجارهای اقتصادی در قلمرو سایر نهادها اعمال می‌شود (Muftic, 2006: 631). نظریۀ آنومی نهادی می‌گوید در جوامعی که نهاد اقتصاد مسلط است، ارزش‌های فرهنگی، دست‌یابی به موفقیت را با هر وسیلۀ ممکن تشویق می‌کنند. غلبۀ اقتصاد در جامعه توان سایر نهادها را در کنترل اجتماعی و پیشگیری از ناهنجاری‌ها تضعیف می‌کند (Messner & Rosenfeld, 1997: 213). در این دیدگاه رقابت و مادی‌گرایی به‌منزلۀ ارزش‌های بازار به‌خودی‌خود انحراف‌زا نیستند؛ بلکه زمانی سبب ناهنجاری و انحراف می‌شوند که سبب اخلاق آنومیک شوند (Messner & Rosenfeld, 1997: 214).مفاهیم و یافته‌های این مطالعه، نگرانی عمده را نیز در ذهن فعال می‌کند و آن تقویت فرهنگ فقر است. اسکار لوییس (1353) مفهوم فرهنگ فقر را در چند دهه قبل از این مطرح کرد. براساس دیدگاه لوییس، زندگی در شرایط فقر و فشار اقتصادی، بیکاری و پایین‌بودن مزدها از زمینه‌های شکل‌گیری فرهنگ فقر است. یکی از مهم‌ترین مشخصه‌های فرهنگ فقر، توجه شدید به زمان حال و اکنون همراه با ناتوانی از چشم‌پوشیدن موقت از بعضی چیزهای خوشایند، به‌دلیل چیزهای خوشایند بزرگ‌تر در آینده است (لوییس، 1353: 131). شرایط تورمی به این فرهنگ دامن می‌زنند و همان طور که در صحبت مشارکت‌کنندگان نیز بود، به آینده نمی‌اندیشند و تمام تلاش آنها برطرف‌کردن نیازهای آنی است. این نگرش می‌تواند ضد توسعه باشد و زمینۀ بسیاری از آسیب‌های اجتماعی را فراهم کند. فرهنگ فقر، وسیلۀ سازگاری است که انسان فقیر در برابر بی‌ارجی خود در جامعه مبتنی بر فردگرایی و اقتصاد سرمایه‌داری درونی می‌کند (لوییس، 1353: 126). پایین‌بودن سطح خواسته‌هایی که انگیزۀ کوشش‌اند، از ویژگی‌های فرهنگ فقر است (لوییس، 1353: 134). از دیگر ویژگی‌های فرهنگ فقر عبارت‌اند از: مشارکت‌نکردن فرد در امور عمومی، کوتاهی دوران کودکی، احساس بی‌ارزشی، درماندگی، به دیگران متکی‌بودن و خود را کم شمردن (لوییس، 1353). این ویژگی‌ها در شرایط فقر و فشار اقتصادی به‌منزلۀ شیوه‌ای از سازگاری با فشار و بحران جوانه می‌زند و رشد می‌کند.تورم، گرانی، رکود و ناپایداری اقتصادی، تأثیرات عمیقی بر جنبه‌‎های فردی و فرهنگی نسل جوان دارد و می‌تواند بر ارزش‌های فرهنگی توسعه در نسل جوان تأثیر بگذارد. رهایی از فشارها و مشکلات ناگزیر تورم، ایجاب می‌کند که سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان اقتصادی و سیاسی، برنامه‌ریزی مدونی در زمینۀ نظام‌های مراقبتی در شرایط بحران و ناپایداری اقتصادی فراهم کنند. تعریف سازوکارهای حمایتی و توسعۀ بیمه‌ها، از مهم‌ترین سازوکارهایی است که لازم است فعال شود. لازم است از خانواده‌ها به‌شکل جدی حمایت و حداقل‌های زندگی برای همگان فراهم شود، احساس امنیت نسبت به آینده تقویت شود تا نسل جوان با نگاهی مثبت در جامعه فعالیت کند؛ به‌ویژه سیاست‌های حمایتی اثربخش در مناطق فقیرنشین و حاشیه دنبال شود و منابع فرهنگی و اقتصادی لازم در اختیار افراد و خانواده‌ها قرار گیرند. احساس امنیت و اطمینان به آینده از این طریق تقویت می‌شود. باید تلاش کرد از تکرار موج‌‎های تورم و ناپایداری اقتصادی کاسته و از این طریق از شکل‌گیری ذهن بی‌هنجار پیشگیری شود. بسیاری از آسیب‌های اجتماعی ناشی از شکل‌گیری ذهن درگیر ابهام و بی‌هنجاری است؛ ذهنی که به این عادت کرده است که هیچ‌چیز پیش‌بینی‌پذیر نیست و هرازگاهی باید منتظر بحران بود. کنشگرانی با چنین ذهنیتی نمی‌توانند عامل توسعه باشند. بی‎‌هنجاری و ابهام آسیب بزرگی است؛ اما عادت به آن خطرات بیشتری به‌دنبال دارد. به نظر می‌رسد کنشگران به ناپایداری و بی‌هنجاری عادت می‌کنند و از این طریق کنش‌هایی در پیش می‌گیرند که بی‌هنجاری را بازتولید می‌کنند. چرخۀ ناپایداری – بی‌هنجاری شکل می‌گیرد و مانع مهمی برای توسعۀ اجتماعی و سلامت فردی و اجتماعی می‌شود.با وجود اینکه تورم پدیده‌ای فراگیر و مؤثر در ایران معاصر است، مطالعات اندکی در زمینۀ ابعاد اجتماعی و فرهنگی آن انجام شده است. انجام مطالعات کیفی، تاریخی و کمی در زمینۀ عوامل و پیامدهای اجتماعی و فرهنگی تورم ضروری است. مطالعۀ تجربۀ زندگی در تورم در طبقات بالا و به‌ویژه طبقۀ نوکیسه، مقایسۀ تجربۀ نسل‌های مختلف از تورم، زمینه‎‌ها و عوامل اجتماعی و فرهنگی تورم، رابطۀ تورم و سبک زندگی و نگرش‌های فرهنگی و اجتماعی از این جمله است. در این حوزه آنقدر مطالعات محدود است که می‌توان لیست طولانی از مطالعات را پیشنهاد کرد.در فرایند اجرای پژوهش محدودیت‌هایی نیز وجود داشت. مهم‌ترین محدودیت، نگرانی مشارکت‌کنندگان از صحبت دربارۀ گرانی، تورم و مشکلات معیشتی مرتبط با آن بود و برای کسب رضایت آنها وقت زیادی صرف شد.

Author: admin

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *