تفکر شهودی و اعتقاد به خدا

تفکر شهودی و اعتقاد به خدا

آیا رابطۀ معنی‌داری بین سبک تفکرِ ما و اعتقادمان به خدا وجود دارد؟تقویت تفکر شهودی منجر به تقویت باور به خدا می شود.تحقیقات انجام شده توسط انجمن روانشناسی آمریکا، نشان می‌دهد تقویت تفکر شهودی می‌تواند افراد را به سوی اعتقاد به خدا سوق دهد. نتایج این پژوهش‌ها تاحدودی نشان می‌دهد چرا برخی افراد از ایمان بیشتری نسبت به خدای متعال برخوردارند.محققان در دانشگاه هاروارد در بخشی از مطالعات خود دریافته‌اند افرادی که سبک تفکرشان بیشتر شهودی است، نسبت به کسانی که نوع تفکرشان انعکاسی/تأملی (reflective style) است، باور قوی‌تری به خدای متعال دارند. در این مطالعات، منظور از کسانی که از تفکر شهودی برخوردارند، افرادی‌اند که تصمیم‌گیری‌های خود را به سرعت و براساس غریزۀ اولیه و فرایندهای شناختی خودکار انجام می‌دهند؛ در مقابل، تفکر انعکاسی/تأملی عبارت است از نگاه پرسشگرانه به همان غریزۀ اولیه و در نظر گرفتن سایر احتمالات ممکن که می‌تواند تصمیماتی معارض با شهود را در پی داشته باشد.یکی از محققان این پژوهش، می‌گوید: «تلاش ما این بود که ارتباط میان باور به خدا و فرایندهای شناختی پایه و اساسی را نشان دهیم. برخی معتقدند باور به خدا به این دلیل است که شهودهای ما در مورد چگونگی و چرایی رخدادهای پیرامونی‌مان، ما را به سوی پذیرش یک هدف متعالی در پس همۀ این وقایع، سوق می‌دهد، هدفی که علتِ انسانی در آن مشهود نیست. این امر باعث شد بر این سؤال متمرکز شویم که آیا قوت باورهای شخصی انسان متأثر از میزان اعتماد به شهودهای طبیعی و بی‌پیرایه است یا مبتنی بر تأملاتی است که بر روی غریزه و شمّ اولیه صورت می‌پذیرد.»در بخش اول این مطالعه، از ۸۸۲ فرد بزرگسال آمریکایی با میانگین سنی ۳۳ سال که ۶۴% آنان زن بودند، در مورد باور به خدای متعال، سؤال شد. سپس یک آزمون شناختی که متشکل از ۳ سؤال بود، بر روی آنان انجام شد تا سبک تفکرشان به دست آید. این تست حاوی سه سؤال ریاضی بود که نوع پاسخ به آن، نشان‌دهندۀ میزان برخورداری شرکت‌کنندگان از تفکر شهودی بود. سؤالی شبیه به این مورد که:یک توپ و راکت، مجموعاً، ۱.۱ دلار ارزش دارند، اگر قیمت راکت ۱ دلار بیشتر از توپ باشد، قیمت توپ چقدر است؟محققان این مطالعه معتقد بودند به نظر می رسد پاسخ خودکار یا شهودی به این سؤال، «ده سنت» است، در حالی که روشن است پاسخ صحیح «پنج سنت» است؛ بر این اساس، شرکت‌کنندگانی که پاسخ‌های نادرست بیشتری به این قبیل سؤالات داده باشند، نوع تفکرشان بیش از آن‌که تأملی/انعکاسی باشد، شهودی است.در نهایت، مشخص شد شرکت‌کنندگانی که به هر سه سؤال، پاسخ شهودی دادند، نسبت به کسانی که به هر سه سؤال پاسخ صحیح دادند، ۵۰% درصد بیشتر به خدا باور دارند. این مطالعه نشان داد شرکت‌کنندگانی که از تفکر شهودی‌ برخوردارند، صرف نظر از اینکه تحت تربیت دینی قرار گرفته‌اند یا نه، از ایمان قوی‌تر و راسخ‌تری برخوردارند. در مقابل، افرادی با تفکر تأملی/انعکاسی، در باور خود به خدا، از اطمینان کمتری برخوردارند. نتیجۀ دیگری که از این مطالعه به دست آمد این است که «ارتباط روشنِ به دست آمده بین سبک‌های مختلف تفکر و سطح ایمان» را نمی‌توان بر اساس پارامترهایی از قبیل بهرۀ هوشی یا توانایی تفکر، تبیین کرد؛ بلکه آنچه مهم است سبک‌های بنیادین تفکر برای حل مشکلات روزانه‌اند. بر این اساس اینکه هر کسی در چه طیفی از نوع تفکر قرار دارد، تا حدودی نشان می‌دهد که از نظر اعتقاد به خدا در چه رتبه‌ای قرار دارد.در پژوهشی دیگر، با ۳۷۳ شرکت‌کننده، محققان دریافتند که حتی می‌توانند به طور موقت با آموزش دادن به شرکت‌کنندگان برای نگارش یک پاراگراف توصیفی در مورد تجربۀ شخصی‌شان که در آن تفکر شهودی یا تأملی، منجر به نتیجه شده است، بر سطح ایمان افراد اثر بگذارند. در این مطالعه به یک گروه گفته شد که بخشی از زندگی خود را تعریف کنند که شهود یا غریزۀ اولیه، منجر به نتیجۀ خوبی شده است؛ به گروه دیگر نیز گفته شد که تجربه‌ای را بنویسند که بر اثر یک تفکر تأملی/انعکاسی، نتیجۀ خوبی به دست آورده‌اند. پس از این آزمایش، وقتی از آنان در مورد اعتقادشان به خدا پرسش شد، شرکت‌کنندگانی که در مورد تجربۀ شهودی نوشته بودند، اعتقاد بهتری نسبت به خدا داشتند.در نهایت این پژوهش نشان داد که ارتباط معناداری میان تفکر شهودی و باور به خدا وجود دارد؛ ارتباطی معنادار که احتمالاً می‌تواند روش آموزش خداشناسی را در سیستم‌های آموزش دینی، تحت تأثیر بسیاری قرار دهد.پی نوشت: نتیجۀ به دست آمده از این پژوهش، مخالفانی هم دارد و در برخی مطالعات، چنین ارتباط روشنی به دست نیامده است. یک نمونه از این مطالعات در اینجا و اینجا قابل دسترسی است.

منبع

Author: admin

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *